EU ETS 2026: teknik müdür ne yapmalı?
2026 seferlerinin emisyonları için AB ETS'de teslim oranı %100'e çıkıyor, metan ve diazot monoksit ilk kez kapsamda. Teknik müdür için karar notu: ne değişti, kimi etkiler, bu ay yapılacaklar ve armatör ile çartereri karıştırma hatası.
İçindekiler
Teknik Müdür Masası · Karar notu 1 · Yayın: 6 Kasım 2026 · Son doğrulama: 6 Kasım 2026. Bütün mevzuat bilgileri aşağıdaki iki resmî Avrupa Komisyonu sayfasından o gün kontrol edildi. Bu not operasyon kontrol listesidir, hukuki görüş değildir.
Kısa cevap. 2026’da yapılan seferlerin emisyonları için AB ETS’de geçiş indirimi yok: teslim oranı %100 ve metan (CH₄) ile diazot monoksit (N₂O) ilk kez kapsamda. Bu yılın faturası 2027’de kesilecek, ama faturayı belirleyen veri bugün gemide ve ofiste oluşuyor. Yıl kapanmadan önce teknik müdürün üç işi var: ETS’den kimin sorumlu olduğunu belgeyle teyit etmek, izleme planını ve veriyi yeni gazlara göre kontrol etmek, ve çarter sözleşmelerinin bu maliyeti doğru tarafa geçirdiğinden emin olmak.
Ne değişti
Avrupa Komisyonu’nun denizcilik ETS SSS sayfasına göre AB ETS 1 Ocak 2024’ten beri denizcilik emisyonlarını kapsıyor ve emisyonların izinle karşılanan payı her yıl artıyor:
| Teslim yılı | Hangi yılın emisyonu | Teslim edilecek pay |
|---|---|---|
| 2025 | 2024 | %40 |
| 2026 | 2025 | %70 |
| 2027 ve sonrası | 2026 ve sonrası | %100 |
Yeni gazlar. ETS 2024 ve 2025’te yalnız CO₂’yi sayıyordu. Metan ve diazot monoksit 2026’dan itibaren ETS kapsamında. MRV tarafında bu iki gaz 2024’ten beri raporlanıyor; Komisyon, izleme planı şablonlarının özellikle CH₄ ve N₂O nedeniyle güncellendiğini belirtiyor.
Yeni gemiler. ETS 2024’ten beri 5.000 GT ve üstü yük ve yolcu gemilerine uygulanıyor. 5.000 GT ve üstü offshore gemileri 2027’den itibaren kapsamda. 400 ile 5.000 GT arasındaki offshore ve genel kargo gemileri 1 Ocak 2025’ten beri MRV raporlaması yapıyor; bunların 2028’den itibaren ETS’ye alınması ETS gözden geçirmesinde değerlendirilecek.
Kapsanan emisyon. Sistem bayraktan bağımsız ve sefer esaslı: iki AB limanı arasındaki seferlerde ve AB limanı içinde emisyonun %100’ü, AB dışından gelen ya da AB dışına giden seferlerde %50’si sayılır.
Takvim. Bir yılın verisi akredite doğrulayıcı tarafından ertesi yılın 31 Mart’ına kadar doğrulanır (idare isterse 28 Şubat), izinler ise o yılın 30 Eylül’üne kadar teslim edilir. 2026 verisi için bu, 31 Mart 2027 ve 30 Eylül 2027 demektir.
İzlenecek gelişme. Komisyon’un denizcilik sayfası, 17 Temmuz 2026’da AB ETS için hedefli bir revizyon önerildiğini ve ayrıntıların sayfaya ekleneceğini söylüyor. Bu not yürürlükteki kuralları anlatır; önerinin denizcilik hükümlerine etkisi netleştiğinde güncellenecek.
Kimi etkiler
Yükümlülük “shipping company”nindir. Direktif tanımına göre bu, armatör ya da armatörden geminin işletme sorumluluğunu devralıp ISM Kodu’nun tüm görev ve sorumluluklarını üstlenen yönetici veya çıplak gemi kiracısı gibi kuruluştur. Komisyon bunu pratikte şöyle açıklıyor:
- Varsayılan sorumlu tescilli maliktir, yani sicil belgesinde yazan malik. Açık bir karar yoksa sorumluluk onda kalır.
- ISM şirketi (çoğu zaman teknik yönetici) sorumluluğu ancak tescilli malikten aldığı yetkiyi gösteren bir belgeyi yetkili idareye sunarsa üstlenir. Aynı belge izleme planıyla birlikte doğrulayıcıya da verilir.
- Çıplak gemi kiracısı ETS anlamında armatör sayılmaz; yalnız o gemi için ISM sorumluluğunu üstlenmişse sorumlu olabilir.
- Görev devri sorumluluğu taşımaz. Armatör veri toplamayı bir gemi yöneticisine bırakmış olsa bile, üye devletler sorumlu olarak yine armatörü görür.
Uyulmazsa, teslim edilmeyen her ton CO₂ eşdeğeri için enflasyona göre düzeltilmiş 100 avroluk fazla emisyon cezası uygulanır, eksik izinlerin teslim yükümlülüğü sürer ve ceza alan şirketin adı kamuya açıklanır.
Teknik müdürün bu ay yapacakları
- Sorumlu kuruluşu belgeyle teyit edin. Her gemi için ETS sorumlusu tescilli malik mi, ISM şirketi mi? ISM şirketiyseniz yetki belgesinin yetkili idarede ve doğrulayıcıda olduğunu kontrol edin. Belge yoksa sorumlu tescilli maliktir.
- İzleme planını yeni gazlara göre gözden geçirin. CH₄ ve N₂O’nun izleme planında nasıl hesaplandığını doğrulayıcınızla teyit edin; çift yakıtlı ve LNG yakan gemiler öncelikli.
- Yıl sonu sefer bölünmesini hazırlayın. Aralıkta başlayıp ocakta biten bir seferin emisyonu iki raporlama dönemine bölünür. 31 Aralık okumalarının gemide nasıl alınacağını şimdiden yazılı hâle getirin.
- Doğrulayıcı takvimini bağlayın. 2026 verisinin 31 Mart 2027’ye kadar doğrulanması gerekiyor; idareniz 28 Şubat istemiş olabilir.
- Filo değişikliklerini listeleyin. 2026’da satılan, alınan ya da yönetimi devredilen her gemi için kısmi emisyon raporunu ve kimin hangi dönem için izin teslim edeceğini netleştirin. Komisyon’a göre her şirket, gemi kendi sorumluluğundayken oluşan emisyonun iznini teslim eder.
- Offshore filonuz varsa 2027’ye hazırlanın. 5.000 GT ve üstü offshore gemileri için hesap, izleme planı ve idare atamasını şimdi planlayın.
- Çarter sözleşmelerini okuyun. 2026 seferlerine uygulanacak ETS maddesi %100 pay ile metan ve N₂O’yu kapsıyor mu, yoksa geçiş dönemi oranlarına veya yalnız CO₂’ye mi atıf yapıyor? Komisyon standart madde vermiyor; metni taraflar yazıyor.
- Bütçeyi gerçek sefer verisiyle kurun. Sefer bazında maliyet için EU ETS voyage cost calculator (İngilizce) aracını kullanın; izin fiyatını kendi güncel piyasa verinizle girin.
Sık yapılan hata: armatörü ve çartereri karıştırmak
Sık duyulan bir cümle: “ETS’yi çarterer ödüyor, bizi ilgilendirmez.” Mevzuat böyle kurulmadı. İzni Union Registry’de teslim eden her zaman shipping company’dir, yani tescilli malik ya da yetki almış ISM şirketi. Zaman çartereri, aynı zamanda geminin ISM şirketi değilse, bu tanıma girmez.
Çartererin rolü geri ödemededir. Komisyon’a göre yakıtı satın alma ya da gemiyi işletme sorumluluğu sözleşmeyle başka bir kuruluştaysa, shipping company bu kuruluştan teslim maliyetinin geri ödenmesini isteme hakkına sahiptir ve üye devletler bu hakkı ulusal tedbirlerle güvenceye almak zorundadır. Buradaki “işletme”, taşınan yükü, rotayı ve hızı belirlemek demektir. Ama Komisyon’un ifadesiyle shipping company teslimden sorumlu kuruluş olmaya devam eder: çarterer ödemezse ceza riski armatör tarafındadır.
İki pratik sonuç: geri ödemeyi sözleşmeyle ve zamanında güvenceye alın, ve izin teslimini çarterer ödemesine bağlı bir takvime bırakmayın. Kendi durumunuzu EU ETS: owner or charterer? (İngilizce) aracıyla kontrol edin; sözleşme tarafı için EU ETS charter party clauses (İngilizce) rehberine, sistemin tamamı için EU ETS for shipping (İngilizce) rehberine bakın.
Kaynaklar
Bu nottaki her mevzuat bilgisi şu iki resmî sayfadan alındı ve 6 Kasım 2026’da kontrol edildi:
- Avrupa Komisyonu, FAQ – Maritime transport in EU Emissions Trading System (ETS). Sayfanın belirttiği son içerik güncellemesi 2 Nisan 2025. Teslim oranları, gazlar, gemi kapsamı, sefer payları, doğrulama ve teslim tarihleri, shipping company tanımı, geri ödeme hakkı, şirket değişikliği ve ceza bu sayfadandır.
- Avrupa Komisyonu, Reducing emissions from the shipping sector. 6 Kasım 2026’da erişildi. 17 Temmuz 2026 revizyon önerisi ve kapsam özeti bu sayfadandır.
SSS sayfası mevzuatın yerine geçmez; bağlayıcı metin AB ETS Direktifi ve MRV Tüzüğü’dür.
Bu içerikte düzeltme gerektiren bir hata mı var? Bize yazın
Sık sorulanlar
2026'da yapılan seferlerin emisyonlarının yüzde kaçı için izin teslim edilecek?
Avrupa Komisyonu SSS sayfasına göre 2027 ve sonrasında raporlanan emisyonların %100'ü için izin teslim edilir. 2026 emisyonları 2027'de raporlanır ve teslim edilir; geçiş dönemindeki %40 ve %70 oranları 2024 ve 2025 emisyonları içindi.
ETS yükümlülüğü çartererin mi, armatörün mü?
Yükümlülük 'shipping company'nindir: varsayılan olarak tescilli malik, ya da tescilli malikten yetki aldığını belgeleyen ISM şirketi. Yakıtı satın alan veya gemiyi işleten (yük, rota ve hızı belirleyen) taraf sözleşmeyle başka bir kuruluşsa, shipping company bu kuruluştan teslim maliyetinin geri ödenmesini isteme hakkına sahiptir; ancak izni teslim eden yine shipping company'dir.
Offshore gemileri ne zaman ETS kapsamına giriyor?
Komisyon'a göre 5.000 GT ve üstü offshore gemileri 2027'den itibaren ETS kapsamında. 400 ile 5.000 GT arasındaki offshore ve genel kargo gemileri 1 Ocak 2025'ten beri MRV raporlamasına tabi; bunların 2028'den itibaren ETS'ye alınması ETS gözden geçirmesinde değerlendirilecek.
Apeks Tech Yayın Ekibi
Kaynaklı derleme
Apeks Tech yayın ekibi — kaynaklı derleme ve mühendis bakışlı analiz; her haberde kaynaklar ayrıca listelenir. Yayın ilkeleri →