IMO Net-Sıfır Çerçevesi ISWG-GHG 23, MEPC 85 ve 4 Aralık Olağanüstü Oturumuna Gidiyor

IMO’nun Net-Sıfır Çerçevesi (NZF) art arda üç toplantıya giriyor: 23-27 Kasım’da ISWG-GHG 23, 30 Kasım-3 Aralık’ta MEPC 85 ve 4 Aralık’ta yeniden başlaması planlanan olağanüstü MEPC oturumu. IMO’nun Gemilerden Kaynaklanan Sera Gazı Emisyonlarının Azaltılmasına İlişkin 22. Oturumlar Arası Çalışma Grubu (ISWG-GHG 22), 4 Eylül 2026’da Londra’da sona erdi; NZF metninin MEPC 85’e gelmesi bekleniyor. Armatörler, çartererler ve yakıt alıcıları açısından oturum, sera gazı gelirlerinin nasıl toplanıp dağıtılacağını açıkta bıraktı ve çerçevenin uygulanmasını belirleyecek kılavuz çalışmalarını erteledi.

Sırada Ne Var?

NZF görüşmelerinin sonraki turu ISWG-GHG 23, 23-27 Kasım’da yapılacak; ardından MEPC 85, 30 Kasım-3 Aralık tarihleri arasında toplanacak. Ekim 2025’te ara verilen ikinci olağanüstü MEPC oturumunun, MEPC 85’teki görüşmelere bağlı olarak 4 Aralık’ta yeniden başlaması planlanıyor. Eylül ayındaki çalışma grubu oturumu, bu toplantıların gündemini şekillendirdi.

Eylül Oturumunda Ne Çıktı?

Toplantı başkanı Norveçli Sveinung Oftedal, delegasyonlar arasında ilerleme sağlama ve Kasım ayında toplanacak Deniz Çevresini Koruma Komitesi’ne (MEPC) metin sunma konusunda “gerçek bir istekliliğin” bulunduğunu belirtti. Ship & Bunker’ın haberine göre toplantıya yaklaşık 1.200 kayıtlı katılımcı iştirak etti; toplantı IMO merkezinde 1-4 Eylül tarihleri arasında yapıldı.

Oturum, NZF’yi hayata geçirecek MARPOL Ek VI taslak değişikliklerine ilişkin çözülmemiş sorunlara odaklandı. MEPC 83 paketi Nisan 2025’te onayladı; ancak paket Ekim 2025’teki olağanüstü oturumda kabul edilmedi. Delegasyonlar, zamanında kabul ve uygulamaya imkân tanıyacak öneriler sunmak için oturumlar arasındaki görüşmelere devam etmeye davet edildi.

Kılavuzlar ve Yaşam Döngüsü Çalışmaları Ertelendi

Zaman kısıtları nedeniyle grup, orta vadeli önlemlere ilişkin taslak kılavuzlara yalnızca kısaca değinebildi. IMO’nun yaşam döngüsü sera gazı değerlendirme çerçevesini ele alamadı. Her iki madde ISWG-GHG 23’e kaldı.

Sonuca Dair Farklı Okumalar

UCL Denizcilik ve Okyanuslar Araştırma Grubu, bu konuda söz alan devletlerin çoğunluğunun sera gazı fiyatlandırmasını ve denizciliğin dönüşümüne yardımcı olacak merkezi fonu desteklemeyi sürdürdüğünü bildirdi; UCL bunu söz alanların üçte ikisi olarak verdi. Ship & Bunker’ın UCL değerlendirmesine ilişkin haberine göre 38 devlet merkezi fon lehine, 17 devlet aleyhine görüş bildirdi. Bu rakamlar resmî bir IMO oylaması değil, UCL’nin oturumdaki konuşmalara dayalı sayımıdır. UCL ayrıca Japonya’nın doğrudan katkılara dayalı alternatif önerisinin delegasyonlar tarafından “kesin bir dille reddedildiğini” kaydetti.

Kampanya grupları farklı değerlendirmeler yaptı. Transport & Environment, görüşmelerin “art arda üçüncü toplantıda da sonuçsuz kaldığını” belirtti ve anlaşmaya yönelik ilerleme eksikliğinin hayal kırıklığı yarattığını söyledi. T&E’nin de üyesi olduğu Clean Shipping Coalition ise çerçevenin “bütünlüğünü koruduğunu” ifade etti.

Oturum sırasında ABD delegasyonu, IMO tarafından yönetilecek herhangi bir fona karşı tutumunu yineledi ve kabul edebileceği alternatifleri ortaya koydu. Bu alternatifler arasında Brezilya’nın, fondan kurumsal ve işleyiş bakımından farklı olacak bir finansman mekanizması (“facility”) önerisi de yer aldı. Ayrı bir gelişmede IMO, sera gazıyla ilgili toplantılara katılan gelişmekte olan ülke delegelerini destekleyen güven fonunda bu yıl yaklaşık 220.000 sterlinlik açık olduğunu duyurdu.

İşletmeci Açısından Ne Anlama Geliyor?

Kimi ilgilendiriyor: Gemileri MARPOL Ek VI taslak değişikliklerinin kapsamına girecek armatörler, işletmeciler, çartererler ve yakıt alıcıları.

Hangi karar açısından önemli: Yakıt stratejisi, yeni inşalarda yakıt seçimi ve gelecekteki sera gazı maliyetlerini paylaştıran çarter partisi maddeleri. Kabul edilmiş metin olmadığı için NZF kapsamındaki fiyatlandırmanın maliyeti bu kararlara henüz kesin olarak yansıtılamıyor.

Hâlâ eksik olan: MEPC 85’in ardından 4 Aralık’ta yeniden başlayacak olağanüstü oturumun çerçeveyi kabul edip etmeyeceği; gelirlerin merkezi bir fondan mı yoksa önerilen finansman mekanizması ya da doğrudan katkılar gibi bir alternatiften mi geçeceği; yakıtların emisyonlarının nasıl sayılacağını belirleyen ve ISWG-GHG 23’e kalan kılavuzlar ile yaşam döngüsü değerlendirme çerçevesi.