Tokyo MoU'dan Uyarı: Uygunsuz Sertifika Uzatması Gemi Tutulmasına Yol Açabilir

Tokyo MoU, 23 Ekim 2026’da internet sitesinde yayımladığı 05/2026 sayılı Emniyet Bülteni’nde, yasal sertifikası SOLAS I/14(e) veya (f) kapsamında uzatıldıktan sonra ticareti sürdüren gemilerin Asya-Pasifik bölgesindeki liman devleti denetimlerinde (PSC) tutulabileceğini belirtiyor. Sorun uzatmanın kendisi değil: bülten, sözleşme ya da kod gereklerine aykırı verilen veya sörvey limanına gitmek yerine ticari faaliyeti sürdürmek için kullanılan uzatmaları hedef alıyor. Uzatmayı bayrak devletinin yetkilendirdiği Tanınmış Kuruluş (RO) verdiyse, bültene göre RO bu tutulmadan sorumlu tutulabilir.

PSC denetim bulguları

Bültene göre PSC denetçileri, I/14(e) veya (f) uzatmasıyla ticari faaliyetine devam eden ve sörvey limanına doğrudan gitmeyen gemilerle karşılaşıyor. Bazı gemiler üç aylık uzatma alıp bu süre boyunca ticaret yapıyor ya da yapmayı planlıyor. Uzatmalar, sörveyi tamamlamak için gereken asgari süreden uzun sürüyor; sörvey de genellikle havuzlama gerektiriyor.

Bülten durumu pandemiye bağlıyor: birçok gemi pandemiden bu yana ilk planlı havuzlama döngüsüne ancak şimdi yaklaşıyor. Bülten ayrıca IMO’nun 4204/Add.19 sayılı Genelge Mektubu’ndaki COVID-19 esnekliklerine dayanmanın artık geçerli olmadığını yazıyor.

Sertifika uzatma kuralları

Sözleşmedeki sınırlar yeni değil. SOLAS I/14(e), uzatmaya yalnızca geminin sörvey limanına seferini tamamlaması için ve en çok üç ay izin veriyor. HSSC paragraf 5.9.1 aynı sınırı tekrarlar. I/14(f)‘ye göre kısa sefer yapan (iki yönde de mesafe 1.000 mili geçmeyen; HSSC 5.4) ve (e) kapsamında uzatılmamış bir geminin sertifikası, bunun yerine en çok bir aylık ek süre alabilir (HSSC 1.3.6, 1.4.8). IMO’nun 26 Eylül 2005 tarihli MSC-MEPC.5/Circ.1 genelgesi, idarelerin yol gösterici alması gereken sekiz önerilen koşulu sıralıyor. Bunlardan biri, uzatmanın gereken asgari süreyle sınırlı tutulması.

Tokyo MoU kendi kabul ölçütünü de koyuyor. Üye idareler bir uzatmayı yalnızca tüm koşullar sağlanıyorsa kabul edebiliyor: uzatma, sınırlı süre şartı içeren bir sözleşme veya kod hükmü kapsamında verilmiş olmalı; gemiyi son yük boşaltma limanına, oradan da doğrudan sörvey limanına götürmeli ve ticari faaliyeti sürdürmek için kullanılmamalı; uygun ve makul görünmeli. Bültene göre uzatma, olağan sertifika geçerliliğine eklenen bir süre değildir.

Avustralya Denizcilik Emniyeti İdaresi (AMSA), sayfası son olarak 28 Ağustos 2026’da güncellenen Marine Notice 2026/01’de aynı tutumu benimsiyor. AMSA, tutulan bir geminin tutulu hâlde sörvey limanına gitmesine izin verilebileceğini ekliyor.

Bültenle bağlantılı olmayan ayrı bir Tokyo MoU değişikliği, 1 Ocak 2027’de veri toplanmasıyla başlıyor. 9 Ekim 2026 tarihli basın bültenine göre RO performansı, “sorumlu RO” (responsible RO) yerine “ilgili RO” (related RO) esas alınarak hesaplanacak. Bu tarihten itibaren ilk denetimlerde, tutulma gerektiren her eksiklik için PSC denetçisi ilgili yasal sertifikayı MoU’nun “Background table” adlı tablosundan seçecek. O sertifikayı en son düzenleyen ya da onaylayan RO, ilgili RO sayılacak. İlk RO performans rakamları yalnızca 2027 verisiyle hesaplanacak, yaklaşık 1 Mayıs 2028’de yayımlanacak ve 1 Temmuz 2028’den itibaren Yeni Denetim Rejimi’nde (NIR) gemi seçiminde kullanılacak. Bayrak performansı hesabı da değişiyor.

İşletmeci için

• Her yasal sertifikanın bitiş tarihini planlanan havuzlama ve sörvey tarihleriyle eşleştirin.
• Uzatma kaçınılmazsa talepte son boşaltma limanını ve sörvey limanını adıyla belirtin, asgari süre isteyin; HSSC paragraf 5.9.2 bunu öngörüyor.
• Apeks yorumu, Tokyo MoU’nun açıklaması değildir: iki belge birbirine atıf yapmıyor. 2027’den itibaren uygunsuz uzatma nedeniyle verilen bir tutulma uzatılan sertifikaya bağlanırsa ve uzatmayı bir RO onayladıysa, bu tutulma o RO’nun yeni performans rakamlarına yansıyabilir.

Henüz belli olmayanlar

• PSC denetçilerinin uygunsuz uzatma için hangi eksiklik kodunu gireceği. Background table, her eksiklik kodunu ilgili bir yasal sertifikaya eşliyor. Örneğin 01102 eksiklik kodu Yük Gemisi Emniyet İnşa Sertifikası’na karşılık geliyor. İki belge de uzatmalara değinmiyor.
• Tokyo MoU Komitesi Ekim 2025’te, PSC denetçilerinin konuyu tek tip bir yaklaşımla ele alması için alınacak önlemleri değerlendirmeyi kabul etti. Bülten tek tip bir PSC usulü tarif etmiyor.